06.10.2026

CBAM voor downstreamproducten: stand van zaken en voorbereiding

Name: Carbonova Build
Brand: Carbonova

Luchtfoto van een staalfabriek achter de duinen en het strand bij IJmuiden (AI-gegenereerde illustratie)

De EU onderhandelt over uitbreiding van CBAM naar producten met veel staal en aluminium. De Commissie stelt ongeveer 180 producten voor, het Parlement vraagt er 457; niets is definitief. De stand van zaken en wat importeurs en toeleveranciers nu al kunnen voorbereiden.

CBAM geldt nu voor basismaterialen: ijzer en staal, aluminium, cement, kunstmest, waterstof en elektriciteit. De EU onderhandelt nu over uitbreiding naar downstreamproducten met veel staal en aluminium, zoals onderdelen, staalconstructies en machines. De Commissie stelde dat in december 2025 voor; de Raad en het Europees Parlement bepaalden hun standpunt in juni en september 2026. Productlijst en startdatum liggen nog niet vast; de Commissie heeft 1 januari 2028 voorgesteld.

Waar het wetgevingstraject staat

Commissie (december 2025): voorstel om ongeveer 180 downstreamproducten met een hoog risico op koolstoflekkage en een staal- of aluminiumgehalte van gemiddeld 79% toe te voegen, met regels tegen ontwijking en met wijzigingen voor elektriciteit. Voorgestelde start: 1 januari 2028.
Raad (algemene oriëntatie, 12 juni 2026): steunt de uitbreiding; volgens de onderzoeksdienst van het Europees Parlement omvat de lijst van de Raad ongeveer 200 metaalintensieve goederen: industriële goederen, bouwproducten en elektrische apparatuur.
Europees Parlement (15 september 2026): het standpunt, gebaseerd op het verslag van de milieucommissie van 9 juli, breidt de lijst uit tot 457 producten, brengt ook onlineplatforms die bij invoer bemiddelen onder de regeling en verduidelijkt de criteria voor misbruik.
Volgende stap: de triloogonderhandelingen. Tot een wijzigingsverordening is aangenomen en gepubliceerd, blijft het toepassingsgebied van CBAM ongewijzigd.

Waarom de EU naar downstreamproducten kijkt

Als alleen het staal wordt belast, zijn de CBAM-kosten te ontlopen door het afgewerkte onderdeel in te voeren: het risico op koolstoflekkage schuift dan één schakel op in de waardeketen. De uitbreiding moet die route afsluiten. Het voorstel en beide standpunten bevatten daarnaast regels tegen ontwijking; het Parlement noemt uitdrukkelijk geringe bewerkingen buiten de EU, zoals snijden, coaten, boren of assembleren.

Wat al vaststaat: CBAM zoals het nu geldt

De uitbreiding zou goederen toevoegen aan de lijst in de verordening; de bestaande verplichtingen lopen gewoon door:

Definitieve fase sinds 1 januari 2026 met een drempel van 50 ton per importeur per kalenderjaar (geen drempel voor waterstof en elektriciteit).
Toegelaten CBAM-aangever: boven de drempel mag alleen invoeren wie die status heeft; in Nederland verleent de Nederlandse Emissieautoriteit (NEa) de toelating.
Eerste jaarlijkse CBAM-aangifte: uiterlijk 30 september 2027 over de invoer van 2026; certificaten zijn vanaf februari 2027 te koop.
Prijs voor 2026: het kwartaalgemiddelde van de EU ETS-veilingprijzen, € 75,36 in het eerste, € 75,28 in het tweede en € 82,32 in het derde kwartaal.
Standaardwaarden met opslag: 10% voor 2026, 20% voor 2027 en 30% vanaf 2028 voor staal, aluminium, cement en waterstof wanneer geverifieerde werkelijke emissies ontbreken.

Wie de uitbreiding zou raken

Importeurs van onderdelen, staalconstructies, machines en apparatuur met veel staal of aluminium: productgroepen die typisch zijn voor de machinebouw, de metaalbewerking en de bouw in Nederland en Vlaanderen.
Producenten buiten de EU die zulke producten aan de EU leveren: hun klanten zullen het metaalgehalte per product opvragen en de emissies van de fabrieken waar het staal en aluminium vandaan komen.
Producenten in de EU die concurreren met ingevoerde eindproducten: de uitbreiding moet voor gelijke voorwaarden zorgen.

Wat u nu al kunt voorbereiden

Breng uw invoer per GN-code in kaart en markeer producten met veel staal of aluminium, met de drie lijsten (Commissie, Raad, Parlement) als scenario's.
Leg de massa staal en aluminium per product vast en koppel die aan de fabrieken van herkomst: die gegevens zijn in elke denkbare eindtekst nodig.
Vraag geverifieerde werkelijke emissies van die fabrieken op, net als onder het huidige CBAM.
Reken de drempel van 50 ton opnieuw door: wie er nu onder blijft, kan erboven uitkomen als de eindtekst downstreamproducten meetelt.
Neem dataclausules op in de leveringscontracten voor 2027: metaalgehalte, emissies per fabriek, verificatie en termijnen.
Volg de triloog en pas uw budget aan zodra lijst en datum vaststaan.

Veelgemaakte fouten

Het voorstel behandelen als geldend recht: lijst en datum kunnen nog veranderen.
Met de dataverzameling wachten op de eindtekst: metaalgehalte en emissies per fabriek zijn bij elk van de drie lijsten nodig.
Rekenen op een geringe bewerking buiten de EU om buiten het toepassingsgebied te blijven: regels tegen ontwijking staan in het voorstel en in beide standpunten.
De verplichtingen voor 2026 laten liggen: de eerste CBAM-aangifte moet uiterlijk 30 september 2027 zijn ingediend.

Hoe Carbonova helpt

Carbonova CarbonOS, een platform met 15 gespecialiseerde AI-agents, integreert operationele data en leveranciersdata, structureert de ingebedde emissies per installatie en product en legt elke rekenstap vast in een audittrail. CarbonOS vervangt de geaccrediteerde verificateur en de toegelaten CBAM-aangever niet; het ordent het bewijs dat beiden nodig hebben. Meer op onze pagina's over de staalindustrie en over CO2-compliance met CarbonOS; de geldende verplichtingen staan in de CBAM-gids voor Nederlandse importeurs.

Geldt de uitbreiding van CBAM naar downstreamproducten al?

Nee. Het is een voorstel van de Commissie van december 2025. De Raad stelde zijn algemene oriëntatie vast op 12 juni 2026 en het Europees Parlement zijn standpunt op 15 september 2026; de triloog en de formele aanneming moeten nog volgen. Als startdatum is 1 januari 2028 voorgesteld.

Welke producten zouden eronder vallen?

Dat hangt af van de eindtekst: ongeveer 180 producten in het Commissievoorstel, ongeveer 200 volgens het standpunt van de Raad en 457 volgens dat van het Parlement. In alle gevallen gaat het om producten met veel staal of aluminium.

Verandert er iets voor de invoer van 2026?

Nee. De huidige regels gelden: de drempel van 50 ton, de toelating als CBAM-aangever en de eerste CBAM-aangifte uiterlijk 30 september 2027.

Importeert of produceert u producten met veel staal of aluminium? Plan een demo en zie hoe u de data per fabriek en product voorbereidt voordat de lijst vaststaat.